دفع آفات در درختان میوه سردسیری و غلات

معرفی چند نمونه از سموم مجاز کشاورزی

با افزایش جمعیت و افزایش نیاز انسان به محصولات کشاورزی، این صنعت نیز راهی به­‌جز پیشرفت و بهینه‌سازی در پیش روی خود ندید. یکی از مهم‌­ترین راه‌­ها برای بهینه‌­سازی و افزایش کیفیت محصولات کشاورزی در سراسر جهان دفع آفات کشاورزی است. سم مالاتیون یکی از پر مصرف ترین محصولات کشاوری است.

این آفات به‌­ظاهر کوچک پتانسیل بالایی جهت ضربه‌زدن به کشاورزی دارند. به­‌طوری­که حدود یک­‌سوم محصولات کشاورزی جهان در مراحل برداشت یا قبل از آن توسط آفات از بین می‌­روند و این، خسارت بسیار بالایی برای صنعت کشاورزی کشورها محسوب می‌­شود. این جمله به ­تنهایی نقش بارز سموم کشاورزی را نشان می­‌دهد. به دلیل جایگاه ویژۀ سموم حشره‌کش در کشاورزی، در ادامۀ این مقاله چند نمونه از سموم مجاز را به شما معرفی خواهیم کرد.

آبامکتین

آبامکتین یکی از سموم حشره‌کش با اثر بر روی حشرات و کنه است که در گروه آورمکتین جای دارد. آورمکتین از راه گوارشی وارد شده و موجب ازبین‌رفتن حشرات می‌­شود. این سم در بدن جاندار موجب افزایش ماده­ای به نام GABA یا گاما آمینو بوتیریک اسید می­‌شود. این ماده با اختلال در سیستم عصبی جاندار همراه بوده و به مرگ آن می‌­انجامد.

سم آبامکتین بر روی محصولاتی مانند مرکبات، سبزیجات و صیفی­جات اثر گذاشته و آفت­‌هایی مانند کنۀ زنگار یا کنۀ نقره‌­ای و مگس مینوز را از بین می­‌برد. جهت جلوگیری از مقاومت نسبت به این سم، می‌­توان حداکثر سه نوبت سم­پاشی در یکفصل انجام داد و در صورت نیاز به سم­پاشی بیشتر، باید از سایر سموم حشره‌کش مجاز از سایر گروه‌های سم کشاورزی استفاده کرد.

ایمیداکلوپرید

سم ایمیداکلوپرید به دو صورت مایع و پودری در بازار موجود بوده و از سموم حشره‌کش دستۀ نئونیکوتینوئید محسوب می‌شود. این سم سیستمیک بوده و جذب پوستی و جذب گوارشی دارد. سم پس از ورود به بدن جاندار، روی گیرنده­‌های نیکوتینیک استیل کولین سیستم عصبی مرکزی اثر گذاشته و موجب ازبین‌رفتن آفت موردنظر می‌شود.

نوع مایع سم ایمیداکلوپرید روی آفات مکنده مانند شته، تریپس، ، مگس سفید، پروانه­‌ها و مگس­‌های مینوز و سوسک‌­های ریز مانند کک‌­ها اثرگذار است.

از نوع مایع این سم برای محصولاتی مانند پسته، توتون، پنبه، هلو و مرکبات استفاده می­‌شود. نوع پودری سم، اثر ماندگارتری در خاک داشته و ازاین‌رو برای کنترل آفات موجود در خاک مانند کرم­‌های مفتولی به کار می‌­رود. همچنین برای ضدعفونی بذرهای مختلف قبل از کشت نیز می­‌توان از این سم بهره برد. ایمیداکلوپرید پودری برای محصولاتی مانند پنبه، چغندرقند، کلزا و سیب­‌زمینی کاربرد دارد.

پروفنوفوس

سم پروفنوفوس از سم حشره کش و است که در گروه فسفره آلی جای داشته و جذب گوارشی و تماسی دارد. این سم پس از ورود به بدن جاندار، آنزیم کولین استراز را در سیستم عصبی مهار کرده و موجب ازبین‌رفتن آفت موردنظر می‌­شود.

سم پروفنوفوس به‌­عنوان سم لاروکش نیز در جهان شناخته شده و همچنین اثری مناسب روی آفات مکنده دارد. این سم اثری سریع، طولانی، قوی و گسترده دارد.

سم پروفنوفوس در ایران برای کنترل کرم قوزۀ پنبه کاربرد داشته و اثر مناسبی روی لاروهای کوچک­تر از یک سانتی‌­متر دارد. همچنین به علت حرکت از سطح برگ به پشت آن، می‌تواند آفات موجود در سطح زیرین برگ را نیز از بین ببرد.

دلتامترین

دلتامترین در دستۀ پیرتروئیدی جای داشته و جذب پوستی و گوارشی خوبی دارد. این سم موجب می­‌شود کانال­‌های سدیمی در سیستم عصبی مرکزی باز بمانند و از این راه موجب مرگ آفات موردنظر می­‌شود

سم دلتامترین بیشتر روی حشرات برگ‌­خوار، سن‌­ها و برخی آفات مکنده اثر دارد. این سم به‌­صورت امولسیون‌شونده در بازار موجود بوده و در ایران برای کنترل آفاتی مثل مینوز برگ سیب، برگ‌خوار مصری گیاه چغندرقند و پنبه و سن گندم به کار می­‌رود.

سم دلتامترین علی­رغم اثر مناسب روی آفات، حدود پنج‌روز روی گیاه باقی‌مانده و به همین دلیل سمیت آن برای انسان بسیار پایین است. مالاتیون گل سم یکی از محلول های پر فروش میباشد.

دیازینون

دیازینون در دستۀ سموم حشره‌کش ارگانوفسفره قرار دارد. این سم جذب پوستی، گوارشی و تنفسی داشته و روی طیف وسیعی از آفات مؤثر است. از این سم می­‌توان جهت کنترل آفت در گیاهان مختلف استفاده کرد.

از این آفات می‌­توان به کرم سیب و به، لیسۀ درختان میوه، شته و پسیل گلابی، شپشک در مرکبات و پسته، کرم برگ­خوار، کرم ساقه‌­خوار برنج، بید چغندرقند، شپشک و زنجرک خرما، کرم سفید ریشه در درختان جنگلی، کرم اگروتیس یا طوقه­‌بر لوبیا و تریپس انگور اشاره کرد.

دیفلوبنزورون

سم دیفلوبنزورون در دستۀ بنزوئیل اوره جای دارد. این سم از دوراه تماسی و گوارشی وارد بدن حشرات و آفات گیاهی شده و در ساخت کیتین اختلال ایجاد می­‌کند. به همین دلیل حشره نمی­‌تواند جلد سخت خود را بسازد و این امر موجب ازبین‌رفتن آن می­‌شود.

این حشره‌کش در کاشت میوه، کنترل آفات جنگل­‌ها و درختچه­‌های زینتی و ازبین‌بردن آفات نباتات زراعی کاربرد دارد. در ایران نیز از این سم برای کشتن آفاتی مانند مینوز لکه‌­گرد سیب، مینوز برگ مرکبات، پروانۀ دم‌­طلایی، ابریشم­‌باف ناجور، برگ­خوار نارون، جوانه‌خوار کاج، دم­‌چنگالی صنوبر و در درختان جنگلی و زینتی استفاده می­‌شود.

دیمیتوات

این سم از دستۀ سموم حشره‌کش سیستمیک فسفره بوده و جذب تماسی و گوارشی روی آفات و کنه­‌ها دارد. سم دیمیتوات با مهار آنزیم کولین استراز، موجب اختلال سیستم عصبی شده و آفات مکنده مانند شته و تریپس را از بین می‌­برد. از موارد مصرف این سم می‌­توان به شتۀ غلات، آفات مکنده، سن سبز پنبه و سویا، زنجرک و شته در چغندرقند، نماتد ساقۀ یونجه و شپشک درختان میوۀ سردسیری اشاره کرد. دیمیتوات همچنین روی تریپس­‌ها، سفیدبالک­‌ها و شته‌­های سویا و سایر حبوبات نیز مؤثر است.

سایپرمترین

سم سایپرمترین حشره‌کشی غیرسیستمیک با اثر تماسی و گوارشی بوده و در دستۀ پایرتروئید جای دارد. این دسته از سموم حشره‌کش چند اثر متفاوت روی گیاهان و آفات دارند. یکی از اثرات این سم، باز نگه‌داشتن کانال سدیمی و در نتیجه اختلال در سیستم عصبی حشرات و آفات است. اثر دیگر آن از نوع ضدتغذیه‌­ای و طولانی اثر بوده و همچنین می­‌تواند مقداری اثر دورکنندگی داشته باشد.

سم سایپرمترین می‌تواند موجب ازبین‌رفتن حشراتی مانند لارو پروانه­‌ها و حشرات خانگی و انباری شود. همچنین امولسیون این سم می‌­تواند موجوداتی مانند حشرات جوندۀ سیب و پنبه و آفات خانگی را نیز از بین ببرد.

فن پروپاترین

این سم در دستۀ پایرتروئید جای داشته و جذب گوارشی و تماسی روی آفات و همچنین اثر دورکنندگی دارد. سم فن پروپاترین موجب بازماندن کانال­‌های سدیمی در سلول‌­های عصبی حشرات و کنه­‌ها شده و موجب ازبین‌رفتن آن­‌ها می‌­شود. این سم می­‌تواند روی آفاتی مانند لارو پروانه، مینوزها، برگ­خواران و کنه‌های درختان سردسیری مؤثر باشد. در ایران نیز برای سیب از این سم استفاده می‌­شود.

فن والریت

این سم نیز مانند دستۀ قبلی از سموم حشره‌کش پایرتروئیدی محسوب می­‌شود و اثری غیرسیستمیک، تماسی و گوارشی دارد. مکانیسم عمل این سم نیز اختلال در کانال­‌های سدیمی در دستگاه عصبی جاندار است. از سم فن والریت می‌­توان برای کنترل پرودنیای چغندرقند یا همان برگ­‌خوار مصری و مینوز لکه‌­گرد سیب و میوه استفاده کرد. این سم به‌­صورت امولسیون در بازار موجود است.

فنیتروتیون

این سم غیرسیستمیک بوده و اثری تماسی و گوارشی روی آفات دارد. سم فنیتروتیون از دسته سموم حشره­‌کش ارگانوفسفره بوده و با مهار آنزیم کولین استراز موجب اختلال در سیستم عصبی حشرات و مرگ آن­‌ها می­‌شود. این سم یکی از کم‌­خطرترین سموم برای انسان بوده و کم‌ترین میزان مسمومیت حاد را ایجاد می­‌کند.

در ایران از سم فنیتروتیون می‌­توان برای ازبین‌بردن سن­‌ها و شته­‌های غلات در گندم و جو، انواع ملخ در غلات، سبزی‌جات و نیشکر، سن­‌های ناقل نماتوسپورا، سن قرمز و سوسک سرشاخه­‌خوار در پسته استفاده کرد. همچنین این سم روی کرم ساقه­‌خوار برنج و ملخ آسیایی نیشکر مؤثر بوده و در این زمینه کاربرد مناسبی دارد.

کلرپریفوس

این سم حشره‌کش و کنه­‌کش اثری تماسی و گوارشی روی آفات و حشرات داشته و از گروه فسفره آلی محسوب می‌شود. فرایند اثر این سم از طریق مهار آنزیم کولین استراز است. سم کلرپریفوس یک سم پرکاربرد و پرمصرف در سراسر دنیا محسوب می‌­شود و در ایران نیز برای کنترل شپشک در مرکبات، مینوز برگ سویا، نخود و حبوبات، کرم طوقه­‌بر یا آگروتیس در چغندرقند و پنبه و همچنین مصارف خانگی استفاده می‌­شود.

مالاتیون

سم مالاتیون مدت زیادیست که در کشاورزی کاربرد داشته و روی دسته­‌های مختلفی از آفات اثرگذار است. این سم غیرسیستمیک بوده و جذب تماسی، گوارشی و تدخینی دارد و از گروه ارگانوفسفره محسوب می‌گردد. سم مالاتیون آنزیم کولین استراز را مهار کرده و از این راه موجب اختلال در سیستم عصبی جاندار و مرگ او می­‌شود. این سم، کم‌­خطرترین حشره‌کش ارگانوفسفره محسوب شده و به همین دلیل در ایران نیز کاربرد گسترده‌­ای روی آفات دارد.

از آفاتی که توسط این سم از بین می‌­روند می­‌توان به ملخ­‌ها و شته‌های غلات، لیسه، شته و مگس درختان میوه مانند گیلاس، تریپس حبوبات، مگس جالیز، سفیدبالک، مگس خربزه، تریپس، شته و ملخ سبزی و جالیز، سرخرطومی برگ یونجه، شته­‌ها، سپردارها و شپشک‌­های مرکبات، زنجرک و شپشک خرما، کرم میوۀ خرما، پسیل زیتون و شپشک­‌های چای اشاره کرد.

چرا سمپاشی برای حفاظت از درختان لازم است؟

مسلما به‌عنوان یک باغبان دوست ندارید محصولات خوشمزه‌تان را با ارتشی از آفات و حشره‌ها به اشتراک بگذارید. اما متاسفانه یک روش متداول و مورد اعتماد برای حفاظت از همه درختان میوه در برابر آفات و حشرات موذی وجود ندارد. به‌عنوان مثال باید بگوییم زمان سمپاشی درخت آلو با زمان سمپاشی درخت سیب و زمان سمپاشی درخت تبریزی متفاوت است. با این حال اگر زمان سمپاشی درختان میوه را بدانیم، می توانیم احتمال ابتلا به آفت را در آنها به شدت کاهش دهیم. بهترین زمان سمپاشی درخت سیب در برابر آفت لیسه، اوایل فصل بهار است. ضروری است که این سمپاشی پس از ریزش گلبرگ‌ها در اواسط بهار، مجددا تکرار شود.

سمپاشی پس از هرس برای مبارزه با انواع آفات

درختان میوه سالم، اغلب می‌توانند با حمله آفات و حشرات از بین بروند و خسارات زیادی را روی دست کشاورز یا باغبان بگذارند. برای اینکه آفات را از درختان دور کنید، باید چهارچوبی ایجاد کنید تا نور و هوا به راحتی میان شاخه و برگ‌ها نفوذ کند.

برای مبارزه با آفت درختان، شاخه‌هایی را که مانع ورود نور خورشید به فضاهای درونی و پایین‌تر هستند، قطع کنید. نور خورشید نه‌تنها باعث رشد گیاهان می‌شود بلکه موجب جلوگیری از آفات نیز می‌گردد. سعی کنید شاخه و برگی که موقع هرس کردن پای گیاه و درخت ریخته است را نیز جمع‌آوری کنید. چون اگر این شاخه و برگ‌ها در هم محبوس شوند، رطوبت را در خود حفظ کرده و تبدیل به محیط مساعدی برای رشد قارچ‌ها می‌شوند.

لازم به ذکر است که به هیچ‌وجه شاخه و برگ‌های شته و آفت‌زده را نباید پای درختان ریخت. چراکه باعث تکثیر و رشد دوباره آفت‌ها می‌‌شود. پس بهتر است آنها را در جایی دور از باغ بسوزانید.

پس از هرس، محلولی از سم و آب ولرم آماده کنید و آن را به درختان بپاشید. در زمان سمپاشی درختان میوه، سم را با سمپاش‌های موتوری (برای باغ‌های بزرگ) یا مخزن سمپاش دستی (برای باغچه‌های کوچک) به درختان بدهید. توجه داشته باشید برای کنترل کامل آفات، به جز ساقه و برگ، باید تنه درختان را هم در زمان سمپاشی درختان میوه سم بزنید.

برای مبارزه با آفات، علاوه بر استفاده از بهترین سم برای درختان میوه، هرس کردن مناسب آنها را هم در نظر داشته باشید.

ایجاد محیط مناسب رشد و شرایط نوردهی

برخی گیاهان به نور مستقیم احتیاج دارند تا آفت نگیرند، اما عکس این مطلب نیز صادق است. برخی گیاهان سایه‌دوست هستند و نباید آنها را زیر نور مستقیم آفتاب قرار دهید، چون موجب ضعیف شدن و آفت زدن آنها می‌شوید. به علاوه، محیط گیاه را نباید مدام عوض کنید تا به استرس دچار نشود. گیاهان اگر در معرض استرس باشند، مقاومتشان کاهش می‌یابد و به سرعت توسط حشرات مضر مورد حمله قرار می‌گیرند.

تعیین زمان سمپاشی درخت آلو دشوار است. زیرا درختان آلو در اقلیم‌های مختلف رشد می‌کنند. به همین علت زمان سمپاشی باید طبق شرایط اقلیمی آنها مشخص شود.

چه زمانی درختان و گیاهان را سمپاشی کنیم؟

کارشناسان خبره معمولا زمستان را زمان مناسب برای کنترل شپشک‌ها و آفات برگ‌خوار می‌دانند. در واقع می‌توان گفت بهترین زمان سمپاشی درختان میوه، طی ماه‌های بهمن و اسفند و قبل از جوانه زدن درختان است.

زمان سمپاشی زمستانه، باید بعد از سپری شدن خطر سرمای شدید و قبل از ظهور رشد جدید (متورم شدن جوانه) صورت گیرد. با توجه به اهمیت این موضوع، در ادامه مقاله در مورد سمپاشی زمستانه، بیشتر صحبت خواهیم کرد. برای آشنایی بهتر با زمان سمپاشی درختان میوه، در این بخش به تعدادی از درختان، زمان مناسب برای سمپاشی آنها و بهترین سم برای درختان میوه اشاره خواهیم کرد. همچنین زمان سمپاشی درخت تبریزی را که در حیاط بسیاری از خانه‌ها دیده می‌شود، بررسی خواهیم نمود.

·         بهترین زمان سمپاشی درخت به

درخت به ممکن است به آفات متنوعی دچار شود. از جمله آنها می‌توان به زخم برگ، لکه برگ و کپک پودری اشاره کرد. بهترین زمان سمپاشی درخت به در برابر این آفات، اوایل فصل بهار است. بهترین سم برای درختان میوه مانند به، قارچ‌کش‌های معدنی مانند مس و گوگرد خواهد بود.

درخت سیب هم آفات متنوعی دارد که برای مبارزه با آنها، زمان‌های مختلفی توسط کارشناسان کشاورزی تعیین شده است. زمان مناسب برای سمپاشی جهت پيشگيري از بروز بيماري لكه سياه سيب، اوایل فروردین ماه توصیه می‌شود. در صورت ظهور كنه قرمز اروپايي، لازم است این درخت اوایل تابستان سمپاشی گردد. بهترین سم برای درختان میوه همچون درخت سیب، ترکیب روغن ولک دیموترایت، آدمیرال و اتیون خواهد بود.

بهترین سم برای درختان میوه معمولا شامل سایپرمترین، قارچ کش‌ها و روغن ولک هستند. بسته به وضعیت باغ، گاهی باید چند آفت‌کش را با هم مخلوط کرد تا بهترین سم برای درختان میوه به دست آید.

درخت تبریزی یا درخت صنوبر، ممکن است گاهی دچار حمله شته‌ها شوند. برای مبارزه با این آفات، باید درخت را با سم شته‌کش سمپاشی کرد. بهترین زمان سمپاشی درخت تبریزی و صنوبر، اوایل تابستان است.

·         سمپاشی درختان میوه در زمستان

زمان سمپاشی زمستانه، در دوره خواب درختان یعنی از اواسط بهمن است. در زمان سمپاشی درختان میوه در فصول سرد، باید از سم‌های زمستانه استفاده کرد. این سم‌ها معمولا با روغن‌های مخصوص مانند روغن ولک مخلوط می‌شوند تا اثر بیشتری روی درختان داشته باشند. سموم زمستانه برای نابود کردن حشرات جونده و مکنده که زیر پوست درختان جا خوش کرده‌اند، انجام می‌شود. زمان سمپاشی زمستانه، به علت نبود شاخه و برگ و محصول، سمپاشی درختان راحت‌تر انجام می‌گیرد.

به‌عنوان مثال، درخت سیب، میزبان نوعی شته به نام شته سیب به رنگ زرد است که پاهایی به رنگ سبز تیره دارد. بهترین زمان سمپاشی شته سیب، زمستان خواهد بود. در زمان سمپاشی درخت سیب در زمستان، به این نکته توجه کنید که شرایط جوی مناسب باشد. در غیر این‌صورت، بخش عمده سم در اثر بارش باران یا برف، از بین خواهد رفت.

نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا